Powrót do spisu jednostek

Muzeum Górnośląskie w Bytomiu

Rodzaj jednostki
Muzeum
Adres
pl. Jana III Sobieskiego 2, Bytom 41-902
Telefon
(32) 281 82 94
Email
wydawniczy@muzeum.bytom.pl
WWW
www.muzeum.bytom.pl

W maju 1910 roku powołano Bytomskie Towarzystwo Historyczno-Muzealne (das Beuthener Geschichts- und Museumsverein), które zainicjowało powstanie pierwszego muzeum w Bytomiu. Honorowym przewodniczącym został nadburmistrz Georg Brüning, pierwszym przewodniczącym ks. E. Buchwald. Wilhelma Immerwahra uczyniono zarządcą nowo powołanego muzeum (on przygotował koncepcję działalności placówki), które nosiło wówczas nazwę Museum in Beuthen O.S. Placówka, którą kierował Hans Bimler, mieściła się w sali budynku Oberrealschule (obecne IV Liceum Ogólnokształcące) przy pl. Sikorskiego. Bimlera wspomagał syn Kurt, znakomity rzeźbiarz i ekspert w dziedzinie muzealnictwa. Pierwsze eksponaty muzealne stanowiły własność Hansa Bimlera i Simona Machy. W lipcu 1910 roku magistrat przekazał Towarzystwu stare dokumenty rady miejskiej oraz przedmioty i dokumenty cechowe. Muzealne zbiory wzbogaciły też cenne dokumenty z archiwum miejskiego.

W styczniu 1912 roku muzeum przeniesiono do dwóch sal w nowym budynku szkoły ewangelickiej przy pl. Klasztornym 2 (obecnie Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 6), co na jakiś czas polepszyło warunki ekspozycji.

W 1919 roku miasto przekazało muzeum część budynku przy Klosterstrasse (obecna ul. Szymanowskiego). Wszystkie zbiory (za wyjątkiem biblioteki) przeniesiono do nowej siedziby, a kierownictwo złożono w ręce Alfreda Arndta. W następnych latach dokonano kompleksowej przebudowy i rozbudowy.

Od 1923 roku bytomskie muzeum intensywnie pozyskiwało zbiory archeologiczne i etnograficzne. Dzięki Hubertowi Kotziasowi w 1927 roku poszerzyło swoją ofertę o Dział Przyrody. Muzeum podlegał również zabytkowy drewnianym kościołek św. Wawrzyńca w Parku Miejskim.

W 1928 roku podjęto decyzję o wyburzeniu budynku muzealnego przy Klosterstrasse 2. Zbiory tymczasowo przeniesiono do starej szkoły przy Grosse-Blotnitza-Strasse nr 32 (obecna ul. Piłsudskiego). W czerwcu 1929 roku rozpoczęto budowę okazałego nowego gmachu przy Moltkeplatz (obecny pl. Jana III Sobieskiego).

W dniu 24 października 1932 roku nowe muzeum zostało uroczyście otwarte dla publiczności w obecności nadburmistrza Bytomia Adolfa Knackricka i nadprezydenta prowincji górnośląskiej Hansa Lukaschka. Otrzymało nazwę Górnośląskie Muzeum Krajowe (Oberschlesisches Landesmuseum). W gmachu muzealnym mieściła się również biblioteka miejska z czytelnią główną, biblioteką naukową i prawniczą, czytelnią czasopism dla dorosłych i dzieci. Rozbudowana placówka swoim zasięgiem działania objęła teren całego niemieckiego Górnego Śląska.

Muzeum wzbogaciło się o cenne zbiory Simona Machy oraz o nowe kolekcje przyrodnicze. Pozyskano też dzieła sztuki Arthura Wasnera, Ericha Zabela, Waltera Tuckermanna i Thomasa Myrtka, a także dzieła sztuki japońskiej. Zadbano o starannie przygotowane wystawy stałe. Regularnie przygotowywano zmienne wystawy czasowe. Od 1934 roku wstęp do muzeum był bezpłatny.

Po 1 września 1939 roku bytomską placówkę przemianowano na Muzeum Śląskiego Pogranicza (Schlesisches Grenzlandmuseum). Terenem działania był odtąd cały Górny Śląsk, zjednoczony pod niemieckim panowaniem. Do dawnej nazwy wrócono w 1941 roku, po utworzeniu prowincji górnośląskiej. W 1939 roku zbiory zlikwidowanego Muzeum Śląskie w Katowicach wcielono do zasobów bytomskiej placówki. W latach 1942–1944 w Rzeszy zakupiono około 120 pozycji do planowanej „Górnośląskiej Galerii Obrazów” (Oberschlesische Gemäldegalerie). Już w 1942 roku rozpoczęło się stopniowe rozlokowywanie zbiorów muzealnych na prowincji. Większa część ewakuowanych zbiorów zaginęła.

Po zakończeniu działań wojennych miasto opuścili pracujący tu dotychczas muzealnicy. 21 marca 1945 roku, tj. w dniu oficjalnego przejęcia administracji przez władze polskie, nastąpiło przekazanie Muzeum Wojewódzkiemu Wydziałowi Kultury. Pierwsza podjęta w 1945 roku aktywność polegała na zabezpieczeniu placówki i zbiorów. Muzeum otrzymało nazwę Muzeum Śląskie, nawiązując do przedwojennej tradycji placówki w Katowicach. W kwietniu 1945 roku na stanowisko dyrektora powołano Longina Malickiego. Poważnym zagrożeniem dla istnienia muzeum były próby jego likwidacji, przeniesienia lub reorganizacji.

Po upaństwowieniu placówki w 1950 roku zmieniono nazwę na Muzeum Górnośląskie. Wówczas rozpoczęli prace pierwsi wykształceni po wojnie muzealnicy. Wzrosła dynamika pozyskiwania zbiorów, rozwijano też badania naukowe. Rozpoczęto publikowanie ich wyników na łamach „Rocznika Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu”. Przez wiele lat placówka bytomska pełniła funkcję muzeum okręgowego, centralnej instytucji górnośląskiego muzealnictwa.

Obecnie Muzeum Górnośląskie posiada około półtora miliona eksponatów. W muzeum funkcjonują Działy merytoryczne: Archeologii, Etnografii, Historii, Przyrody, Sztuki oraz Kresów i Kultur Pogranicza, a także działy pomocnicze: Promocji, Edukacji, Wydawniczy i Administracyjny oraz Biblioteka.

Mapa Google

Dotacje na innowacje

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
Serwis Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku