Powrót do spisu jednostek

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Instytut Filozofii

Rodzaj jednostki
Uczelnia wyższa
Adres
Grodzka 52, Kraków 31-044
Telefon
(12) 6631732
Email
filozof@adm.uj.edu.pl
WWW
www.iphils.uj.edu.pl
NIP
675-000-22-36

Filozofia na Uniwersytecie Jagielońskim jest uprawiana od przełomu XIV i XV wieku. Jeszcze w XVI wieku miała bardzo wysoką międzynarodową pozycję. W następnym stuleciu jej ranga osłabła, choć nie brakło wybitnych filozofów. W XVIII wieku zaczęły się pierwsze reformy uczelni, które z czasem przygotowały grunt pod filozofię uprawianą w nowożytny sposób. XIX wiek otwiera liczne perturbacje, które uczelnia musiała przechodzić w związku z austriacką germanizacją, ale zarówno w tym jak i następnym wieku nie brakło wybitnych osobistości, które podtrzymywały wysoki poziom nauczania filozofii. Po drugiej wojnie światowej, mimo narzucenia kontroli ideologicznej przez partię komunistyczną, filozofia niezależna była uprawiana. Do wybitnych postaci krakowskiej filozofii należeli: Zygmunt Zawirski (1882-1948), filozof przyrody, Janina Kiersnowska-¬Suchorzewska (1886-1967), filozof przyrody, historyk filozofii i znawczyni filozofii Kanta oraz neokantystów, Władysław Tatarkie¬wicz (1886-1980), historyk filozofii i estetyk, Roman Ingarden (1893-1970), uczeń Edmunda Husserla, fenomenolog, twórca fenomenologicznej estetyki, autor Sporu o istnienie świata, Jan Leszczyński (1905-1990), ontolog, epistemolog i semiotyk, Danuta Gierulanka (1909-¬1995), fenomenolog, filozof matematyki i psycholog, Izydora Dąmbska (1904-1983), epistemolog, uczennica Kazimierza Twardowskiego, wybitna przedstawicielka Szkoły Lwowsko¬-Warszawskiej i Daniela Gromska (1889-1973), filolog klasyczny i historyk filozofii, tłumaczka Arystotelesa i Teofrasta.

Instytut Filozofii w obecnym kształcie powstał w 1967 roku w wyniku połączenia Katedry Filozofii, Katedry Historii Filozofii, Katedry Logiki i Katedry Filozofii Przyrody.

W ostatnich latach w IF UJ rozwijała się ontologia uprawiana przez emerytowanego prof. dr hab. Władysława Stróżewskiego, ucznia R. Ingardena, wsparta badaniami inspirowanymi przez nauki przyrodnicze, a prowadzonymi przez emerytowaną prof. dr hab. Zdzisławę Piątek, emerytowanego doc. Józefa Miś¬ka, a obecnie ich młodszych kolegów. W pracach prof. Józefa Lipca, pozostającego pod pewnym wpływem fenomenologii, widoczne jest łączenie problematyki ontologicznej, aksjologicznej i społecznej. Orientację analityczną w zakresie ontologii i epistemologii reprezentuje także dr hab. Jerzy Szymura. Prof. dr hab. Jan Woleński kontynuuje tradycje Szkoły Lwowsko-Warszawskiej i filo¬zofii analitycznej w zakresie epistemologii, logiki filozoficznej i filozo¬fii nauk. Wokół prof. dr hab. Woleńskiego zgromadziła się grupa młodych filozofów, którzy rozwijają badania z zakresu epistemologii, teorii języka, teorii decyzji i filozofii nauki. Do bardzo poważnych osiągnięć w tej dziedzinie doszedł dr hab. Tomasz Placek, który zajmuje się przede wszystkim filozofią fizyki. Problematyką związaną z filozofią Ludwiga Wittgensteina jest przedmiotem zainteresowań dr hab. Tadeusza Czarneckiego. Logika krakowska kierowana przez prof. dr hab. Andrzeja Wrońskiego kontynuuje tradycje polskiej szkoły logiki stworzonej przez Łukasiewicza, Leśniewskiego i Tarskiego. Zgodnie z nią badania logiczne prowadzone są środkami matematycznymi i koncentrują się w obszarze bliskim algebrze uniwersalnej. W ostatnich latach zespół krakowski – wspólnie z grupą skupioną wokół prof. H. Ono z JAIST - prowadzi badania nad tzw. logikami substrukturalnymi. Inny ważny wątek to badania nad równoważnością, a w szczególności problemy tzw. rozmaitości Fregowskich wprowadzonych przez P. M. Idziaka, K. Słomczyńską, i A. Wrońskiego w r. 1996. Oprócz badań ściśle logicznych prowadzone były badania z pogranicza logiki i ontologii przez zmarłego w 2009 roku prof. dr hab. Jerzego Perzanowskiego oraz w zakresie prakseologii, retoryki, historii logiki i logiki formalnej (prof. dr hab. Wojciech Suchoń). Rozpoczęte przez prof. Perzanowskiego prace w dziedzinie kognitywistyki i przygotowując otwarcie nowego kierunku studiów w tym zakresie kontynuuje Ks. prof. Józef Bremer. Etyka rozwija się wielotorowo: teoria dobra (prof. dr hab. Włodzimierz Galewicz), refleksja ontologiczna w etyce (dr hab. Jacek Filek), pogranicze prawa i etyki (dr hab. Paweł Dutkiewicz) i antropologia filozoficzna (dr hab. Marek Drwięga). W dziedzinie estetyki znaczącą pozycję mają badania z zakresu estetyki współczesnej prowadzone przez prof. dr hab. Krystynę Wilkoszewską i jej współpracowników, kontynuujących tradycję uprawiania tej dziedziny filozofii stworzoną przez prof. Romana Ingardena i jego uczennicę emerytowaną prof. dr hab. Marię Gołaszewską. Dr hab. Michał Ostrowicki zajmuje się estetyką i cyberkulturą. Badania w zakresie filozofii Wschodu prowadzone w instytucie zyskały uznanie w kraju i za granicą dzięki wysiłkom emerytowanej prof. dr hab. Beaty Szymańskiej, dr hab. Marty Kudelskiej i ich koleżanek i kolegów. Rozwijana jest problematyka semiotyki sztuki oraz estetyki hermeneutycznej i analitycznej (dr hab. Franciszek Chmielowski, dr hab. Leszek Sosnowski). Dr hab. Piotr Mróz wraz młodszymi koleżankami i kolegami rozwija refleksję w obszarze filozofii kultury, fenomenologii i egzystencjalizmu. W Instytucie Filozofii prowadzone są prace nad filozofią średniowieczną (dr hab. Jacek Widomski, dr hab. Marcin Karas). W zakresie historii filozofii powstają znaczące prace o współczesnej filozofii niemieckiej i hermeneutyce (prof. dr hab. Elżbieta Paczkowska-Łagowska, dr hab. Janusz Mizera) i o filozofii polskiej autorstwa prof. dr hab. Jana Skoczyńskiego i badaczy pracujących pod jego kierunkiem (od 2006 roku w ramach nowopowstałego Zakładu Filozofii Polskiej). Dzieje filozofii rosyjskiej były przedmiotem zainteresowania zmarłego przed paru laty prof. dr hab. Włodzimierza Rydzewskiego, który stworzył ważny ośrodek badań nad myślą filozoficzną Rosji. Dr hab. Michał Bohun wraz z młodszym kolegą kontynuuje rozpoczęte badania i publikowanie ważnych prac z tej dziedziny. Wyjątkową pozycję mają dokonania prof. dr hab. Ryszarda Legutki w zakresie historii filozofii starożytnej (tłumaczenia i komentarze do dialogów Platona) i nowożytnej (problematyka tolerancji). Prof. dr hab. Legutko wraz z prof. Justyną Miklaszewską, specjalizującą się w zakresie najnowszej amerykańskiej teorii politycznej, z dr hab. Miłowitem Kunińskim i młodszymi kolegami od wielu lat uprawiają filozofię polityczną, zarówno w ujęciu historycznym (historia idei), jak i systematycznym.

Obecnie Instytut Filozofii składa się z jedenastu zakładów i jednej pracowni. W instytucie uprawiane są wszystkie podstawowe dyscypliny filozoficzne: ontologia, epistemologia, aksjologia, etyka, estetyka, filozofia kultury, filozofia nauk przyrodniczych, historia filozofii od starożytności do współczesności, filozofia polityczna i jej historia, logika formalna, logika filozoficzna, kognitywistyka, historia logiki, filozofia polska, filozofia rosyjska i filozofia Wschodu, a także pogranicza filozofii i nauk szczegółowych.

W Rankingach Szkół Wyższych „Perspektyw” i „Rzeczpospolitej" Uniwersytet Jagielloński, a za nim Instytut Filozofii zajmuje w większości pierwsze miejsce.

Mapa Google

Lista publikacji tego samego wydawnictwa dostępna w epnp.pl:

Dotacje na innowacje

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
Serwis Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku